Recensies

Siep Stuurman “Met de hijab in de voorhoede” artikel in de boekenbijlage NRC
Handelsblad van 16 september 2011.
Bespreking van: Leila Ahmed A quiet revolution. The Veil’s Resurgence from
the Middle East tot Amarica (Yale University Press.

1956: de Libanees-de Britse historicus Albert Hourani (history of the Arabs)
meende dat de sluier in de Arabische wereld snel aan het verdwijnen was en
dat deze terugtocht in het begin van de 20e eeuw in Egypte was begonnen en
zich had voorbereid naar andere hoogontwikkelde Arabische landen zoals
Syrië, Libanon, Jordanië en Irak. De emancipatie van de vrouw zou een
graadmeter zijn van de modernisering van de islamitische wereld.
Leila Ahmed, Egyptisch-Amerikaans hoogleraar vrouwenstudies concludeert dat
er een groot verschil is tussen de toekomstverwachtingen van de jaren 50 en
de huidige werkelijkheid. De terreinwinst van de hoofddoek ging samen met
de opkomst van het islamisme, een nieuwe variant van de islam een
herislamisering van de samenleving nastreeft en de moderniserings visie van
intellectuelen als Hourani afwijst.
Deze trend manifesteerde zich niet alleen in de Arabische wereld maar ook
onder moslims in Europa en Amerika. De populariteit van de Doek onder jonge
vrouwen wezen bovendien op dat een simpele diagnose in termen van
traditionalisme niet toereikend was. Ahmed is een uitgesproken tegenstander
van het politieke islamisme, en eigenlijk van iedere opgelegde ideologie.
Eerdere publicaties van Ahmned: Gender in Islam 1992)en A Border Passage:
from Cairo to Amarica – A woman’s journey (1999). In haar nieuwe boek
vergelijkt ze de opkomst van de hoofddoek in Egypte, waar ze geboren is en
in Amerika waar ze, sinds 1981, hoogleraar is. Leek de hoofddoek onder
Nasser uit het straatbeeld te verdwijnen, sinds 1973, de oorlog tussen
Israël en Egypte, zette de religieuze trend zich verder door. Het begon met
studentes aan de universiteiten.  Ahmed wijst erop dat de HiIjabvrouwen een
kleine maar invloedrijke minderheid vertegenwoordigen en een uitdaging
vormen aan zowel de staatsislam als de mannelijk gedefinieerde islam van de
Broederschap. Deze vrouwen willen een geweldloze strategie. Feit nu leven er
3-8.000.000 moslims in de Verenigde Staten. Het gemiddelde opleidingsniveau
is hoger dan in Europa, omdat de Amerikaanse immigratiewetten geschoolde
professionals voorrang geven. Sinds 9/11 is het aantal hoofddoekdraagsters
zelfs toegenomen. Toen heeft er in toenemende mate een uitwisseling van
ideeën en emoties plaatsgevonden tussen Amerikaanse moslima’s. De hoofddoek
werd een uitdaging aan ik seksisme en tevens een bevestiging van het recht
van minderheden. Tezelfdertijd werden ze Amerikaanser dan ooit. Voorts
constateert ze dat de uiteenlopende varianten van dit type islam nou
verbonden zijn met de sociale omstandigheden en de politieke cultuur in
Egypte en Amerika. Stuurman merkt tenslotte op dat het de moeite waard is te
onderzoeken in hoeverre de Europese hijab-isalam in Ahmeds analyse past.